Araba, Nabarraren baitan
Tadeusz Kościuszko (Jatorrria: wikimedia.org)
2. XV.-XVI. mendeak: Poloniar hizkuntzaren egonkortzea
1440an poloniar ortografiaren inguruko lehen tratatua agertu zen -Jakub Parkoszowicek latinez idatzitakoa-, eta XV. mende amaieran polonieraz idatzitako lehenengo akta juridiko eta liburu judizialak. Poloniera, beraz, poliki-poliki, eta Errenazimenduaren testuinguruan, hizkuntza jantzia bihurtzen hasten da, eta erligio mundutik arlo ofizialera eta zuzenbidera pasatzen da.
Europako mapa K.O. 1.000 urtean (jatorria: 4.bp.blogspot.com)
A – Euskara da euskaldun egiten gaituena!! Euskal Herria da gure herria!!
B – Bai, baina historian Nafarroa izan da euskaldunak batu dituen Estatu edo Erresuma bakarra: horrek izan behar du gure eredua, gure subjektu politiko historikoa baita!!
A – Ez!!… Nafarroan euskara ez zen hizkuntza ofiziala, eta ez da Nafar Erregeek nahiz Gorteek eginiko euskal idatzirik gorde. Nafarroa Gaztela edo Frantzia bezain arrotza zen euskaldunontzat…. Erdi Aroan ez zen Estaturik edo herri-konzientziarik, Erregearekiko menpekotasuna baino ez zegoen.
Zenbat aldiz ez ote dugu halako eztabaidak entzun (edo haietan parte hartu) gurean!! Onar dezagun, tabernako eztabaidazale sutsuak gara; beti noragabeko solasaldiak, gure indar urriak etengabean barne-lizkarretan xahutzen dituztenak.
Exposición sobre el yacimiento de Aldaieta
(Fuente: http://www.nationalgeographic.com.es)
Frontera meridional del ducado de Vasconia
La misma cantinela que hemos visto en las crónicas de los francos, acerca de su posesión de Vasconia, se da en las visigodas. Hasta ese momento, el ducado de Vasconia y el reino godo de Hispania habían mantenido una oscilante frontera militar, cuya retaguardia, según nos revela la arqueología, se determina por la presencia de necrópolis de claro carácter guerrero, relacionadas con tipologías aquitanas, que marcan una línea entre Buzaga (Elorz) y Pamplona, San Pelayo (Alegría-Dulantzi) y Aldaieta (Nanclares de Ganboa), en la Llanada Alavesa, y Finaga, en Basauri (Bizkaia).
Termas romanas en la plaza del Castillo
(Fuente: http://memoriasdelviejopamplona.com/)
Convivencia y cultura vasco-romana.
Ciertas tendencias políticas vascas han querido, al margen de la evidencia histórica, presentar el hecho vasco como resultado de la feroz resistencia ante cualquier influencia externa. Los indómitos vascones habrían permanecido, encastillados en sus montañas, aislados de contaminación. Los caseríos serían reliquias de aquel mítico pasado de los jentiles y el basajaun, milagrosamente conservados en el tiempo en su pureza ancestral.
Nada más lejos de la realidad, recordemos a los amerindios del Amazonas. El País Vasconavarro ha sido un país abierto a todas las influencias. Aquitania, el valle del Ebro, la Meseta, incluso el mar, no han sido límites, sino puertas por las que han circulado gentes e ideas desde tiempo inmemorial.
Iturria: http://www.kondaira.net
Las llamadas naciones sin estado lo son porque, a lo largo de su devenir histórico, su territorio ha sido conquistado y anexionado por sus vecinos, hurtándoles de esa manera su carácter estatal. Tal es el caso de lo que conocemos últimamente como Euskal Herria, propiamente la tierra donde se habla el euskara, que a lo largo de su historia ha recibido distintas denominaciones, acuñadas por sus naturales o impuestas por otros. De la misma forma, su territorio ha sufrido una continua merma, a la par que su idioma se veía, cada vez más, restringido a un entorno que los vascos actuales hemos querido entender, en un alarde de autosatisfacción, como núcleo originario. Irakurtzen jarraitu
Datorren abenduaren 14an ostiralean, arratsaldeko 19:00etatik aurrera, irudiko hitzaldia emango dugu, Legutioko Kultur Etxean (Karmen kalea, 10), “NAFARROA EUSKAL ESTATUA: BAINA… ZER DELA ETA, ERDI AROKO KONTU BAT 2018AN?” izenburukoa. Hitzaldiaren hizkuntza bertaratutakoen arabera erabakiko da.
Parte hartzera gonbidatzen zaituztegu!!
El próximo viernes 14 de diciembre, a partir de las 19:00 de la tarde, impartiremos la charla de la imagen, en la Casa de Cultura de Legutio (C/ Carmen, 10), con el título “NAVARRA, EL ESTADO VASCO: PERO… ¿A QUÉ VIENE HABLAR DE LA EDAD MEDIA EN 2018?”. El idioma de la charla se determinará en función del público asistente.
¡¡Os invitamos a acudir!!
-MARTIN TTIPIA K.E.-
(2018ko abenduaren 1ean “Goierriko Hitza”n argitaratutakoa)
Gasteizko Martin Ttipia kultur elkarteak 2018ko Urteko Nafarra saria Segurako Rafael Berasategiren Erraztiolatza erakustokiari eman dio, “hainbat urtez euskaldunon nafartasun politikoa Goierrin aldarrikatzeagatik, eta euskal kulturaren alde egindako lan eskergagatik”.
Berasategik 2008an sortu zuen Erraztiolatza erakustokia edo museoa, eta “aintzinako ohiturak eta gure arbasoen egunerokoak” ezagutzeko aukera eskaintzen du. Berasategiren esanetan, “aurten 3.000 lagunetik gora pasatu dira bertatik”. Hainbat ofiziotako tresnak ikus daitezke bertan: aroztegiko tramankuluak, zerraiak eta errementariaren lanabesak, ehungintzan erabiltzen ziren bi telar, animalientzako zepoak, fosilak, presoak lotzera erabiltzen ziren burdinezko girgilduak, XVII. mendeko Seguran egindako metro bateko iltzeak…
Bestetik, Seguraren eta Seguraren aurretik izan zen Erraztiolatzaren historia ere biltzen du Erraztiolatzak, Berasategik berak egindako maketen bidez. “Gaur egungo historialariak berridazten ari diren historia biltzen du Berasategik”, adierazi dute Martin Ttipia elkartekoek.
Euskal Herriaren ezkutuko historia ikertzen duen taldea da Martin Ttipia. “Herri bat garela, Nabarra izan ginela erakusten dugu, eta hainbat zirkunstantzia tarteko iritsi ginela gauden tokira. 1200. urtean Gaztelak asmatutako izenak dira Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa”. 1199an Gaztelako Alfontso VIII.aren setioaren aurkako defentsa zuzendu zuen tenentea izan zen Martin Ttipia.
Rafael Berasategik eskerrak eman dizkie Martin Ttipia elkartekoei, Nabarralderi eta “asko laguntzen didan Bixente Albizuri”.
Oroigarria eman ondoren, goizean museoan eta herrian bisita gidatua eta bazkaria egin dituzte.
2013an hasitako ildoari jarraituz, 2018an MARTIN TTIPIA KULTUR ELKARTEAk “Urteko Nafarra” Saria Segurako ERRAZTIOLATZA ERAKUSTOKIAri ematea erabaki du, datorren abenduaren 1ean larunbatean, hainbat urtez euskaldunon nafartasun politikoa Goierrin aldarrikatzeagatik, eta euskal kulturaren alde egindako lan eskergagatik. Aurreko urteetan, Jose Antonio González Salazar etnografoa, Joxe Ulibarrena eskultorea, Eliseo Gil arkeologoa, Idoia Arrieta historialaria eta “Martin Ttipia Auzolantzerkia”-n parte hartu zuten lagunak izan ziren saridunak.
Sari-ematea ez ezik, goizaldeko plan osoa diseinatu dugu egun horretarako Seguran, goizeko 11:30etan hasita. Atxikitako gonbidapenean daukazue informazio guztia, eta bazkarirako izena emateko helbidea (Adi!! Epemuga azaroaren 26an).
NABARRALDEren babesarekin, gonbidapen hau, bereziki, Goierrin eta inguruko eskualdeetan gure nafar konzientziaren berpizkundean diharduzuen lagun guztiei luzatu nahi dizuegu, giro ezin hobean loturak estutzeko eta elkarren lana ezagutzeko aukera paregabea izango delakoan.
Abenduaren 1ean elkar ikusi arte, ondo izan!!
-MARTIN TTIPIA KULTUR ELKARTEA-
Martin Ttipia Kultur Elkartearen Bloga 